Kiedy warto skorzystać z poradnictwa psychologicznego?

PORADNICTWO PSYCHOLOGICZNE: ABC- kiedy i dlaczego warto?

To pierwszy artykuł napisany w ramach cyklu „PoMOC w sieci”, w którym regularnie będziemy przybliżać Państwu zagadnienia związane ze zdrowiem psychicznym oraz pomocą psychologiczną. Celem naszego bloga jest dostarczenie praktycznej i rzetelnej wiedzy w przystępnej formie oraz promowanie dbania o dobrostan psychiczny. W kolejnych wydaniach wyjaśnimy m.in. czym różnią się poszczególni specjaliści, gdzie szukać wsparcia psychologicznego oraz jak dbać o higienę psychiczną na co dzień. Jeśli jesteście zainteresowani tym tematem, zachęcamy do regularnego obserwowania naszego bloga i korzystania z przedstawionych wskazówek w życiu codziennym. Mamy nadzieję, że publikowane wpisy staną się inspiracją do refleksji, rozwoju osobistego i wprowadzenia efektywnych zmian, które z czasem mogą przynieść pozytywne korzyści dla zdrowia i jakości życia.

Czy zdarzyło Ci się czuć, że problem Cię przerasta a mimo to powtarzałeś sobie „inni mają gorzej” „dam radę sam, to jeszcze nie powód, żeby iść do psychologa”? Być może zastanawiałeś się czy twój problem jest na prawdę poważny lub jak będzie wglądać wizyta. W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęcamy zagadnieniu zdrowia psychicznego. Dbanie o swój dobrostan psychiczny jest wyrazem troski i świadomości tego jak bardzo wpływa on na jakość naszego życia. Jednak mimo to wiele osób odkłada wizytę u psychologa, ponieważ myślą, że ich problemy nie są wystarczająco poważne. Inni obawiają się oceny, nie wiedzą czego się spodziewać w gabinecie, utrwalone w społeczeństwie mity blokują ich przed kontaktem ze specjalistą lub każdą formę pomocy kojarzą z długotrwałą psychoterapią. Tymczasem poradnictwo psychologiczne może być pomocne również, gdy zmagamy się ze stresem, kryzysem rozwojowym lub gdy trudna sytuacja i niemożność podjęcia decyzji przytłaczają nas na tyle, że nie jesteśmy w stanie poradzić sobie z tym samodzielnie. Czym więc jest poradnictwo psychologiczne? Kiedy warto z niego skorzystać? Jak wygląda spotkanie z psychologiem? Na te pytania odpowiemy w niniejszym artykule, spróbujemy rozwiać obawy by pokazać, że sięgnięcie po pomoc jest ważnym krokiem w radzeniu sobie z trudnościami i wyzwaniami życiowymi.

Czym właściwie jest poradnictwo psychologiczne i czym różni się od psychoterapii?

Zarówno w poradnictwie psychologicznym, jak i psychoterapii skupiamy się na udzieleniu wsparcia osobie będącej w kryzysie, doświadczającej cierpienia bądź mierzącej się z wyzwaniami życiowymi. Nie dziwi więc fakt, że dla wielu osób oba te terminy oznaczają to samo. Jednak choć obie formy pomocy mają ze sobą dużo wspólnego warto w tym miejscu wyjaśnić, że nie są to pojęcia tożsame. Przyjrzyjmy się więc bliżej różnicom by lepiej zrozumieć, jaka forma wsparcia w danej sytuacji będzie najbardziej odpowiednia. Psychoterapia to pomoc ukierunkowana na leczenie zaburzeń psychicznych (zgodnie z konkretną diagnozą kliniczną) i głębszych trudności emocjonalnych. Korzystamy w niej z określonego nurtu terapeutycznego (np. poznawczo-behawioralnego, psychodynamicznego, humanistycznego itd.) i wykorzystujemy zweryfikowane metody terapeutyczne. Jest to pomoc bardziej długoterminowa, której celem jest trwała zmiana sposobu funkcjonowania.

Natomiast poradnictwo psychologiczne to metoda wsparcia dla osób zdrowych zmagających się z trudnościami adaptacyjnymi oraz przeżywających aktualnie kryzys życiowy, rozwojowy lub sytuacyjny. Skupiamy się w nim na zidentyfikowania zdarzenia lub czynnika wywołującego dyskomfort i znalezieniu sposobu rozwiązania deklarowanych trudności. Głównymi celami, które chcemy osiągnąć dzięki poradnictwu jest zminimalizowanie odczuwanego napięcia i skrajnych intensywnych emocji powodujących cierpienie, rozwijanie naszych zasobów oraz zmiana i poprawa jakości życia. Poradnictwo to krótkoterminowa forma pomocy (zazwyczaj do kilkunastu spotkań) koncentrująca się na aktualnie przeżywanym problemie, przywróceniu równowagi emocjonalnej i odzyskaniu przekonania o własnej sprawczości i wpływie na swoje życie. Warto pamiętać, że poradnictwo nie polega na udzielaniu gotowych recept. Specjalista pomaga zdefiniować trudność, przyjrzeć się jej z różnych perspektyw, rozpoznać nasze potrzeby i naprowadzić na możliwe rozwiązania problemu. Kluczową decyzję co do sposobu postępowania podejmujemy jednak nadal my. Granica między psychoterapią a poradnictwem nie zawsze jest jednoznaczna, jak można zauważyć kluczowym kryterium różnicującym oba rodzaje wsparcia jest więc to, do kogo skierowana jest pomoc i jak duże jest nasilenie zgłaszanych trudności. Pacjent nie zawsze wie, do kogo powinien się skierować, dlatego tak ważne jest by psycholog podczas konsultacji ocenił, czy poradnictwo jest wystarczającą formą pomocy czy wskazana jest konsultacja psychiatryczna lub inna forma wsparcia.

Kiedy warto skorzystać z pomocy?

Zastanów się, kiedy ostatnio czułeś, że codzienne obowiązki i wymagania zaczynają Cię przerastać. Być może zdarzyło Ci się odkładać poproszenie o pomoc licząc, że problem rozwiąże się sam. Wiele osób zgłasza się po pomoc dopiero w momencie, gdy problem trwa od wielu miesięcy i zaczyna znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie, a przecież skorzystanie z pomocy to przejaw świadomej troski o swoje zdrowie psychiczne a nie oznaka słabości. Z poradnictwa psychologicznego warto skorzystać, jeśli w naszym życiu pojawiają się trudno akceptowalne zmiany lub ważne wydarzenia życiowe. Wśród nich możemy wymienić m.in. rozstanie, rozwód, zmianę pracy, bezrobocie, przejście na emeryturę, przeprowadzkę, chorobę, trudność z adaptacją w nowym środowisku czy utratę bliskiej osoby. Kolejną kategorią problemów z jakimi możemy zgłosić się do specjalisty są trudności emocjonalne w tym: przeżywanie długotrwałego stresu, poczucie przytłoczenia, spadek motywacji, trudność w przeżywaniu emocji, obniżona samoocena czy poczucie braku równowagi między wymaganiami i obowiązkami a możliwościami. Poradnictwo bywa pomocne także przy okazji trudności relacyjnych takich jak: konflikty rodzinne, trudność ze stawianiem granic i asertywnością, poczucie osamotnienia, problemy z komunikacją oraz niemożnością budowania i utrzymywania relacji. Spotkanie ze specjalistą może pomóc także gdy myślimy o rozwoju osobistym. Rozpoznanie swoich potrzeb, mocnych stron i ograniczeń, rozmowa o wątpliwościach dotyczących naszej dalszej drogi zawodowej, budowanie poczucia sprawczości czy chęć nauczenia się skutecznych sposobów radzenia sobie ze stresem to tylko część z całego wachlarza możliwości jakie oferuje nam poradnictwo psychologiczne. Jeśli od dłuższego czasu odczuwasz silny stres, masz trudności z podjęciem kluczowych decyzji i czujesz przez to przytłoczenie a konflikty z bliskimi zaczynają wpływać na twoje codzienne funkcjonowanie, warto skorzystać z pomocy. Nie musimy czekać aż trudność stanie się kryzysem. Wystarczającym powodem do rozważenia konsultacji jest sytuacja, gdy czujemy, że dotychczas stosowane sposoby radzenia sobie nie działają lub gdy mamy potrzebę porozmawiania w bezpiecznej przestrzeni z osobą, która pomoże nam poukładać chaos i uporządkuje pewne kwestie.

Jak w praktyce wygląda poradnictwo i czego możemy się spodziewać w gabinecie?

Dla wielu osób największą trudnością przy zgłaszaniu się po pomoc jest niewiedza odnośnie do tego, jak będą wyglądać spotkania, czego mogą oczekiwać, czy jak się przygotować. To właśnie ta niewiadoma często zniechęca do skorzystania z usług specjalistów. W tej części postaramy się rozjaśnić tą kwestię i wyjaśnić, co tak naprawdę dzieje się w gabinecie podczas wizyty z zakresu poradnictwa psychologicznego. Głównym celem pierwszej wizyty jest rozpoznanie sytuacji i poznanie powodu zgłoszenia się. Zbieramy informacje o tym, kiedy pojawił się dany problem oraz w jaki sposób i na jakich płaszczyznach utrudnia funkcjonowanie. Podczas kolejnych spotkań dowiadujemy się o tym, czego klient potrzebuje, jakich chciałby dokonać zmian i jakie ma oczekiwania w związku z zasięgnięciem pomocy. Zajmujemy się nazwaniem problemu i znalezieniem czynników, które ten problem podtrzymują. Wspólnie szukamy sytuacji, które wyzwalają negatywne emocje i analizujemy jak często jesteśmy narażeni na działanie tych czynników. W dalszej części procesu identyfikujemy zasoby, mocne strony klienta i analizujemy dotychczasowe sposoby radzenia sobie z problemem. Uświadomienie sobie swoich atutów pomoże w budowaniu poczucia sprawczości i motywacji do rozwiązania problemu. Ważnym elementem konsultacji jest ustalenie możliwych kierunków działania i przyjęcie odpowiednich strategii zaradczych. Dodatkowo podczas wizyt specjalista określa czy dany zakres pomocy jest wystarczający czy konieczna jest dalsza konsultacja.

Jakie korzyści niesie za sobą korzystanie z poradnictwa psychologicznego?

Decyzja o skorzystaniu z poradnictwa może przynieść wiele pozytywnych efektów zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Oprócz oczywistej zalety, jaką jest zmniejszenie napięcia i zapobieganie pogłębieniu się trudności, dodatkowym atutem może być fakt uświadomienia sobie własnych potrzeb, chęci wprowadzenia zmiany w życiu czy nauczenie się odpowiednich strategii radzenia sobie w sytuacjach stresowych. Już sam fakt możliwości porozmawiania o swoich troskach i obawach w bezpiecznej, nieoceniającej przestrzeni i poczucie bycia wysłuchanym może przynieść ulgę. Wiele osób mówiąc o korzyściach płynących z poradnictwa wspomina o zrozumieniu własnej sytuacji, uporządkowaniu myśli i przeżywanych przez siebie emocji. Rozmowa ze specjalistą pomaga także w spojrzeniu na problem z innej perspektywy i uświadomieniu sobie swoich mocnych stron i zasobów. Dodatkowym atutem może być poprawa komunikacji i umiejętność stawiania granic czy też odzyskanie poczucia wpływu na swoje życie.

FAKTY I MITY

Mit: Z pomocy psychologicznej korzystają tylko osoby z poważnymi zaburzeniami.

Fakt: Z poradnictwo psychologicznego mogą skorzystać także osoby doświadczające kryzysów, stresu, przeciążenia, zmian życiowych, problemów w relacjach czy trudności z podjęciem decyzji. Celem poradnictwa jest nie tylko zapobieganie pogłębieniu trudności, ale także wsparcie rozwoju i wypracowanie rozwiązań wpływających pozytywnie na jakość życia.

Mit: Jeśli problem nie jest poważny to nie warto iść do psychologa.

Fakt: Nie musimy czekać aż nasz problem urośnie do rangi kryzysu. Im wcześniej skorzystamy z pomocy tym mniejsze prawdopodobieństwo pogłębienia się trudności. Dodatkowo podczas spotkań poznajemy skuteczne sposoby radzenia sobie, które mogą pomóc nam przezwyciężyć problem w przyszłości, co podkreśla również profilaktyczny charakter poradnictwa.

Podsumowanie

Być może po przeczytaniu artykułu zastanawiasz się czy poradnictwo psychologiczne jest odpowiednią formą pomocy dla ciebie. Nie musisz jednak wiedzieć tego przed pierwszym spotkaniem. To właśnie na nim przeanalizujecie trudność i ustalicie czy ta forma wsparcia będzie dla Ciebie wystarczająco pomocna. Zastanów się, czy jest obecnie w twoim życiu rzecz odbierająca ci spokój, utrudniająca funkcjonowanie lub przynosząca długotrwałe negatywne skutki. Może zamiast pytać „Czy mój problem jest wystarczająco poważny?” zadamy sobie pytanie „Czy chcę by specjalista pomógł mi uporać się z sytuacją i przejść przez nią łatwiej i bardziej świadomie?”. Warto pamiętać, że skorzystanie z poradnictwa psychologicznego nie oznacza słabości, jest to świadoma decyzja o skonfrontowaniu się z problemem, zrozumieniu jego specyfiki i próbie przezwyciężenia przeciwności. Nie każda trudność wymaga długotrwałej psychoterapii, ale każdy człowiek ma prawo zwrócić się po pomoc, gdy dotychczasowe sposoby radzenia sobie nie są wystarczające. Każdy człowiek ma też prawo czuć się zaopiekowany by wiedzieć, że nie zawsze musi mierzyć się z każdym problemem w pojedynkę.

Bibliografia:

Cierpiałkowska, L., Czabała, J. Cz. (2016), Poradnictwo psychologiczno-zdrowotne. W: Cierpiałkowska, L., Sęl, H. (red.) Psychologia kliniczna (1218-1252) Wydawnictwo Naukowe PWN
Czabała, J. Cz., Kluczyńska, S. (red.) (2015), Poradnictwo psychologiczne. Wydawnictwo Naukowe PWN
World Health Organization (2025) World mental health report: Transforming mental health for all